Yêu cầu chung
Question 61 - 66.
Đọc đoạn thông tin sau và trả lời câu 1 - 6
Chủ đề 1 – Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể (NST)
Khái niệm: Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là những biến đổi trong cấu trúc nhiễm sắc thể. Các dạng đột biến này thực chất là sự sắp xếp lại những vùng gen trên và giữa các nhiễm sắc thể, do vậy có thể làm thay đổi hình dạng và cấu trúc của nhiễm sắc thể.
Các dạng đột biến:
Mất đoạn:
Là dạng đột biến làm mất đi một đoạn nào đó của nhiễm sắc thể.
Mất đoạn làm giảm số lượng gen trên NST, làm mất cân bằng gen nên thường gây chết hoặc giảm sức sống của thể đột biến.
Lặp đoạn:
Là dạng đột biến làm cho một đoạn nào đó của NST được lặp lại một hay nhiều lần.
Lặp đoạn dẫn đến làm tăng số lượng gen trên NST, thường gây rối loạn trao đổi chất và biểu hiện thành các thể đột biến.
Đảo đoạn:
Là dạng đột biến làm cho một đoạn NST tách ra, đảo ngược 180° rồi nối lại.
Hệ quả của đột biến đảo đoạn là làm thay đổi trình tự phân bố các gen trên NST, gây ảnh hưởng đến sự điều hoà hoạt động của gen do vị trí mới của gen.
Chuyển đoạn:
Là dạng đột biến làm cho đoạn của một NST đứt ra rồi gắn vào NST khác (không tương đồng).
Tăng cường khả năng chuyển đoạn có thể làm thay đổi số gen trên NST và dẫn đến thay đổi nhóm gen liên kết.
Các thể đột biến chuyển đoạn thường giảm khả năng sinh sản.
(Trích nguồn: Nguyễn Thành Đạt (Tổng chủ biên), Phạm Văn Lập – Đặng Hữu Lanh – Mai Sỹ Tuấn (2016). Sinh học 12. NXB Giáo dục Việt Nam, tr. 24–25.)
65
Câu 65
Một NST có trình tự các gen như sau ABCDEFG*HI. Do rối loạn trong giảm phân đã tạo ra một giao tử có NST trên với trình tự các gen là ABCDEH*GFI. Trong giảm phân đã xảy ra dạng đột biến nào sau đây?
Một NST có trình tự các gen như sau ABCDEFG*HI. Do rối loạn trong giảm phân đã tạo ra một giao tử có NST trên với trình tự các gen là ABCDEH*GFI. Trong giảm phân đã xảy ra dạng đột biến nào sau đây?
Đảo đoạn và không làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể.
Chuyển đoạn và làm thay đổi hình dạng NST.
Chuyển đoạn trong một NST và làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể.
Đảo đoạn chứa tâm động và làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể.
Giải thích câu
😎 Cùng DOL xem qua cách giải câu này nhé!
📃 Thông tin đề bài cho:
Nhiễm sắc thể ban đầu: A B C D E F G \* H I
Nhiễm sắc thể đột biến: A B C D E H \* G F I
Các lựa chọn:
Đảo đoạn và không làm thay đổi hình dạng NST
Chuyển đoạn và làm thay đổi hình dạng NST
Chuyển đoạn trong một NST và làm thay đổi hình dạng NST
Đảo đoạn chứa tâm động và làm thay đổi hình dạng NST
❓ Hiểu câu hỏi:
Cần xác định dạng đột biến cấu trúc NST đã xảy ra dựa trên sự thay đổi trật tự gen.
Lưu ý xem đoạn gen bị đảo lộn có chứa tâm động (*) hay không để kết luận.
🔎 Hướng dẫn cách làm:
So sánh:
Đoạn F G H trong NST gốc → biến thành H G F trong NST mới.
Như vậy đây là sự đảo đoạn (đoạn gen bị cắt ra, đảo 180° rồi gắn lại).
Đoạn bị đảo có chứa tâm động (\*), cụ thể ở vị trí giữa G và H.
Khi đảo đoạn có tâm động, hình dạng NST bị thay đổi.
✅ Đáp án: (4) Đảo đoạn chứa tâm động và làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể
❌ Các đáp án khác:
(1): Sai vì tuy là đảo đoạn nhưng có tâm động nên hình dạng NST bị thay đổi.
(2) và (3): Sai vì không có sự trao đổi giữa các NST khác nhau, nên không phải chuyển đoạn.