Yêu cầu chung

Question 61 - 66.

Đọc đoạn thông tin sau và trả lời câu 1 - 6

Chủ đề 1 – Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể (NST) 
Khái niệm: 
Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là những biến đổi trong cấu trúc nhiễm sắc thể. Các dạng đột biến này thực chất là sự sắp xếp lại những vùng gen trên và giữa các nhiễm sắc thể, do vậy có thể làm thay đổi hình dạng và cấu trúc của nhiễm sắc thể.
Các dạng đột biến: 
Mất đoạn: 
Là dạng đột biến làm mất đi một đoạn nào đó của nhiễm sắc thể.
Mất đoạn làm giảm số lượng gen trên NST, làm mất cân bằng gen nên thường gây chết hoặc giảm sức sống của thể đột biến.
Lặp đoạn: 
Là dạng đột biến làm cho một đoạn nào đó của NST được lặp lại một hay nhiều lần.
Lặp đoạn dẫn đến làm tăng số lượng gen trên NST, thường gây rối loạn trao đổi chất và biểu hiện thành các thể đột biến.
Đảo đoạn: 
Là dạng đột biến làm cho một đoạn NST tách ra, đảo ngược 180° rồi nối lại.
Hệ quả của đột biến đảo đoạn là làm thay đổi trình tự phân bố các gen trên NST, gây ảnh hưởng đến sự điều hoà hoạt động của gen do vị trí mới của gen.
Chuyển đoạn:
Là dạng đột biến làm cho đoạn của một NST đứt ra rồi gắn vào NST khác (không tương đồng).
Tăng cường khả năng chuyển đoạn có thể làm thay đổi số gen trên NST và dẫn đến thay đổi nhóm gen liên kết.
Các thể đột biến chuyển đoạn thường giảm khả năng sinh sản.
(Trích nguồn: Nguyễn Thành Đạt (Tổng chủ biên), Phạm Văn Lập – Đặng Hữu Lanh – Mai Sỹ Tuấn (2016). Sinh học 12. NXB Giáo dục Việt Nam, tr. 24–25.)

Câu 66

Khi nói về các dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể, các nhận định sau đây đúng hay sai?

Phát biểu

Đúng

Sai

Đột biến mất đoạn làm thay đổi vị trí của gen trên NST.

Đột biến lặp đoạn làm gia tăng số lượng gen, gây mất cân bằng hệ gen.

Đột biến đảo đoạn làm thay đổi nhóm gen liên kết.

Đột biến chuyển đoạn không ảnh hưởng đến số lượng gen trên mỗi NST.

😎 Cùng DOL xem qua cách giải câu này nhé!

📃 Thông tin đề bài cho:

Mất đoạn (deletion): làm mất đi một đoạn của NST → giảm số lượng gen.
Đảo đoạn (inversion): tách một đoạn, đảo 180° rồi gắn lại → thay đổi trình tự/phân bố gen trên NST.

❓ Hiểu câu hỏi:

Kiểm tra nhận định: “Mất đoạn làm thay đổi vị trí của gen trên NST”.
Cần nắm:
- Mất đoạn chủ yếu ảnh hưởng đến số lượng gen.
- Đảo đoạn mới làm thay đổi trình tự/vị trí tương đối của các gen.

🔎 Hướng dẫn cách làm:

Xét một NST có thứ tự gen: A–B–C–D–E–F–G.
Nếu mất đoạn C–D ⇒ còn: A–B–E–F–G.
- Trình tự các gen còn lại (A, B, E, F, G) không bị đảo lộn; chỉ là bị “thiếu” C–D.
Nếu đảo đoạn C–D ⇒ trở thành: A–B–D–C–E–F–G.
- Lúc này vị trí/trình tự các gen trong đoạn bị thay đổi rõ rệt.
Kết luận: Mất đoạn không phải là dạng đột biến “làm thay đổi vị trí gen” (đó là đặc trưng của đảo đoạn); mất đoạn chủ yếu làm mất gen và gây mất cân bằng liều lượng gen.

✅ Đáp án: Sai.