Để thực hiện hiệu quả các hoạt động tinh thần, một người phải học cách tập trung sự chú ý. Thiếu đi sự tập trung, ý thức sẽ rơi vào tình trạng hỗn loạn. Trạng thái bình thường của tâm trí là rối loạn thông tin: những suy nghĩ ngẫu nhiên chạy loạn xạ thay vì xếp thành chuỗi trình tự nhân quả logic. Nếu người ta không học cách tập trung và đầu tư công sức, các suy nghĩ sẽ phân tán mà không đạt tới kết luận nào. Ngay cả việc mơ mộng – nghĩa là kết nối các hình ảnh để chịu trong đầu để tạo ra một bộ phim tinh thần – cũng đòi hỏi khả năng tập trung, dường như nhiều đứa trẻ chưa từng học được cách kiểm soát sự chú ý đủ để có thể mơ mộng.

Sự tập trung đòi hỏi con người phải cố gắng nhiều hơn khi nó đối nghịch với các cảm xúc và động lực. Một học sinh ghét môn toán sẽ khó có thể tập trung vào sách giáo khoa để tiếp thu thông tin trong đó, họ sẽ cần được thôi thúc mạnh mẽ (chẳng hạn như qua môn) để làm được điều đó. Thông thường, một tác vụ trí óc càng khó thì việc tập trung càng vất vả hơn. Nhưng khi một người yêu thích việc mình làm và có động lực thì việc tập trung sẽ trở nên “dễ thở” ngay cả khi gặp phải những khó khăn khách quan.