Đề ôn tập ĐGNL ĐHQG HN năm 2025 - Mã đề 08

"[1] Nhớ cách đây 5 năm, khi Yahoo 360 đóng cửa, các nhóm blogger gặp nhau chia tay, buồn thảm như là vĩnh biệt, tưởng như không còn công cụ nào có thể thay thế nó, không còn nơi nào được như nó, để mọi người tới trút vào hoặc chia sẻ với nhau, từ những bức ảnh cái cây mới ra hoa, đến những ghi chép đầy tâm trạng mà “chỉ có đối phương mới hiểu”…

[2] Thế rồi Facebook ra đời, và giờ thì nó chiếm một phần không nhỏ trong thời khóa biểu của nhiều người, nếu không nói là của đa số người thành thị. Thiếu niên dùng, thanh niên dùng, trung niên dùng, và cả các cụ già cũng dùng. Bạn bè cũ tìm lại nhau, người yêu cũ thỉnh thoảng đảo qua ngó vào đời sống nhau. Facebook được dùng với người, dùng với mình, thí dụ như có hôm vào quán, thấy bưng ra một món ăn trang trí đẹp như tranh khiến chỉ muốn hét lên vì thích, thì cái tiếng thét ấy bèn được chuyển hóa ngay thành một cái ảnh, đũa chưa cầm lên mà bạn bè gần xa đã cùng nô nức khen ngon.[...]

[3] Đã có những người đầu hàng, đã có những người nghiện nặng, cũng có những người chừng mực, và cả những người nhất định từ chối không dùng Facebook, hoặc không dùng nữa. Khi không dùng nữa, người ta thấy nó ôi thôi vô vàn tác hại: làm nát tinh tươm thì giờ của một ngày, bị lôi kéo vào những chuyện cãi nhau mệt mỏi, bị người khác khoe những ảnh thời xưa mình không trang điểm và ăn mặc buồn cười, chỉ muốn quên đi… Người ta kể ra rất nhiều cái tội, nhưng không nói ra một trong những lý do quan trọng: nó khiến ta trầm cảm vì ganh tị. Sao cái “con” đáng ghét ấy nó ngày càng xinh? Sao mùa hè này nhà nó có tiền đi chơi nước ngoài? Sao vợ anh ta đẹp thế? Sao công việc kinh doanh của hắn thành công thế?... Khi ghen tị, chẳng ai nhớ lại chính mình mỗi khi đưa ảnh lên mạng đều phải chọn những cái đẹp nhất, thậm chí khác hẳn mình bên ngoài. Khi ghen tị, ta tin là kẻ kia đang giàu, đẹp, thành công, và thanh bình đúng như những gì y nói. Facebook chính là một công cụ để rèn sáng suốt.

[4] Nhiều người vẫn bảo, ở trên Facebook người ta không thật, người ta là người khác mất rồi. Nhưng thế nào là “thật”? Làm sao bạn biết cái người ngồi trước mặt bạn đây, với những dòng chữ người kia gõ khi không có bạn, cái nào “thật” hơn cái nào? Bạn nói cái cô gái ấy xạo, ở ngoài nào có đẹp như trên hình; nhưng bạn có biết, cái ước mơ được đẹp như trên hình của cô ấy là rất thật? Bạn bảo cái chị kia bịp bợm, tiếng Anh vớ va vớ vẩn mà sểnh ra là dùng ngoại ngữ…; ờ, thì cái sự “bịp” ấy nó cũng chính là con người của chị ấy, nó cũng là một sự phản ánh rất “thật” một con người. Ngày nay, có lẽ công việc của cán bộ các phòng nhân sự, các bà mẹ chồng tương lai đã được đỡ đần nhiều, khi qua Facebook, ít nhất việc hỏi han để “nắm hoàn cảnh” của đối tượng cũng đã giảm đi quá nửa. Bạn có thể âm thầm mà lờ mờ biết được nhân viên của bạn, con dâu tương lai của bạn có phải là dạng ngoan ngoãn không, họ có đọc sách không? có nấu ăn không? viết có đúng chính tả không... Những gì người ta thể hiện trên Facebook, dù là khoe khoang hay che đậy, xét cho cùng đều là “thật” hết. Nghĩ cũng hay, khi con người đã quá đông, phương tiện liên lạc quá dễ và quá rẻ, những thứ để mị nhau quá nhiều, thì lại cũng chính con người sinh ra một công cụ để lộ mình nhiều nhất, là Facebook.

[5] Có lần người bạn nói đùa, Facebook thì cũng như nước lọc, tùy theo ta pha thêm cái gì vào và dùng với tần suất ra sao. Dùng quá thường xuyên thì mất thời gian cứ chốc chốc lại phải chạy vào phòng vệ sinh đi tiểu. Pha vào đó nhiều cay độc thì bản thân cũng mệt vì cái không khí cay độc ấy. Facebook lại cũng như quần áo, có người kín mít, có kẻ hở hang; hở hang phơi thân phận ra càng nhiều thì nhiều người ngắm nhưng càng dễ bị tổn thương. Nếu chuyện uống nước nhiều hay ít, uống nước gì, chuyện mặc quần áo gì, mặc ít hay mặc nhiều…, mỗi chúng ta đều có thể dễ dàng tự quyết dễ dàng, thì chuyện dùng Facebook ra sao cũng là một hành vi mà người trưởng thành có thể điều tiết, hoàn toàn tùy nghi, không ai ép, chẳng cần chốc chốc lại kêu ca và oán trách, nói nó đã phá hủy đời ta.

[6] Nhà xa, mỗi lần lên phố lại phải lên danh sách, tuần tự ghé đâu rồi ghé đâu… Đầu tiên tạt qua thăm bạn cũ; ở cùng thành phố mà chỉ vì dễ dàng thấy nhau trên mạng nên cũng không còn nhu cầu phải gặp nhau. Nhưng cũng chính vì dõi nhau trên mạng hàng ngày, những hỏi han căn bản như “khỏe không?”, “giờ đang làm gì?”, “đang sống với ai?”… không còn cần nữa. Cũng không còn tình trạng phải qua người này mới biết được thông tin sống-chết căn bản của những người quen còn lại. Người ta có thì giờ để nói với nhau sâu hơn về những chuyện khác – những phần chìm của tảng băng mà cái chóp nhiều khi chỉ là những dòng vu vơ trên Facebook, phải gặp nhau mới có thể nói ra cho hết, bằng lời. Sau khi đã nhìn tận mắt những nếp chân chim trên mặt nhau, khi ra về, ai nấy gật gù nghĩ, gặp nhau ngoài đời thế có phải tốt hơn trên mạng biết bao nhiêu! Không ai ghi nhận giùm, chính những trao đổi bằng công nghệ trước đó đã khiến cho những cuộc gặp ngoài đời thêm thực chất; và những chào hỏi trên mạng mỗi ngày đã xây đắp một cái nền vững chắc, không hề ảo, cho những quan hệ người với người, xét ra còn tốt hơn chán vạn lần cả mười năm bằn bặt không biết tin nhau, trong lòng vẫn lưu một hình ảnh sai lệch về nhau vì đã thành lạc hậu!

[7] Tiện ích nào mà chẳng có mặt trái, nhất là những tiện ích giúp con người chia sẻ cái não mình. Viết bài này vì hôm qua nghe được bạn tôi dạy con: chị không cấm con dùng Facebook mà dạy cháu dùng nó như một cách luyện ý chí: chỉ lấy thông tin và chia sẻ những thứ tốt lành, không để cái thói tò mò và ganh tị cuốn đi, càng bớt nói về bản thân thì càng đỡ khổ. Và nhất là, chị nói, ở cái thời đại này đời người sẽ không còn dài như trước nữa, nên dành thời gian cho những màn hình vừa phải thôi, để mắt còn nhìn tận mặt những thứ xung quanh: nhìn cây cỏ, phố phường, nhìn bạn bè, và nhìn mẹ."

(Bài tập luyện với Facebook, Phan Thị Vàng Anh)

"Bằng chứng sớm nhất được biết đến về sự xuất hiện của mèo nhà ở Hy Lạp có từ khoảng năm 1200 trước Công nguyên. Các thương nhân Hy Lạp, Phoenicia, Carthage và Etruscan đã mang mèo nhà đến miền nam châu Âu. Vào cuối thời kỳ Đế quốc Tây La Mã (thế kỷ thứ V), dòng mèo nhà Ai Cập đã đến một cảng biển Baltic ở miền bắc nước Đức.

Trong quá trình thuần hóa, mèo không trải qua nhiều thay đổi nên vẫn có khả năng sống sót khi trở lại môi trường hoang dã. Một số hành vi và đặc điểm tự nhiên của mèo rừng có thể đã được thích nghi trước với chúng để thuần hóa làm vật nuôi. Những đặc điểm này bao gồm kích thước nhỏ, bản chất xã hội, ngôn ngữ cơ thể rõ ràng, thích vui chơi và trí thông minh tương đối cao. Mèo nhà thường giao phối với mèo hoang. Việc lai tạo giữa các loài mèo trong nước và các loài mèo khác cũng có thể xảy ra, tạo thành các giống lai như mèo Kellas ở Scotland. [...]

Mèo có tầm nhìn ban đêm tuyệt vời, chúng có thể nhìn thấy ở mức độ ánh sáng bằng 1/6 mức độ ánh sáng cần thiết cho tầm nhìn của con người. Điều này một phần là do mắt mèo có màng trong suốt, phản xạ bất kỳ ánh sáng nào đi qua võng mạc trở lại mắt, do đó làm tăng độ nhạy cảm của mắt với ánh sáng mờ. Đồng tử lớn là sự thích nghi với ánh sáng mờ. Mèo nhà có đồng tử dạng khe (ti hí), cho phép nó tập trung ánh sáng chói mà không bị hội chứng “quang sai màu” (hiện tượng thấu kính không hội tụ được tất cả các màu vào cùng một điểm). Khi ánh sáng yếu, đồng tử của mèo mở rộng để che phần lớn bề mặt lộ ra của mắt.

Thính giác của mèo nhà nhạy bén nhất trong dải tần từ 500 Hz đến 32 kHz. Chúng có thể phát hiện dải tần số cực rộng từ 55 Hz đến 79 kHz. Mèo có thể nghe được khoảng 10,5 quãng 8, trong khi con người và chó có thể nghe được khoảng 9 quãng 8. Độ nhạy thính giác của nó được tăng cường nhờ tai ngoài lớn và có thể di động được. Loa tai giúp khuếch đại âm thanh nên mèo có thể phát hiện vị trí của tiếng ồn. Mèo có thể phát hiện siêu âm do con mồi là loài gặm nhấm tạo nên. Nghiên cứu gần đây cũng đã chỉ ra rằng, mèo có khả năng nhận thức không gian xã hội để xác định vị trí của chủ nhân dựa trên việc nghe thấy giọng nói của chủ nhân.

Bên cạnh đó, mèo có khứu giác nhạy bén, một phần là do cơ quan này của chúng phát triển tốt, có bề mặt niêm mạc lớn (rộng khoảng 5,8 cm2, gấp đôi so với của con người). Vì thế, chúng có thể cảm nhận được một số mùi hương mà con người không thể cảm nhận. Mèo nhạy cảm với các hợp chất pheromone như 3-mercapto-3-methylbutan-1-ol mà chúng sử dụng để giao tiếp thông qua việc phun nước tiểu và đánh dấu bằng các tuyến mùi. Nhiều con mèo cũng phản ứng mạnh mẽ với thực vật có chứa nepetalactone, đặc biệt là cỏ bạc hà, vì chúng có thể phát hiện ra chất đó với ít hơn một phần tỷ. Khoảng 70-80% loài mèo bị ảnh hưởng bởi nepetalactone.

Mèo có tương đối ít nụ vị giác so với con người (trên dưới 470 so với hơn 9.000 trên lưỡi người). Mèo nhà và mèo hoang có chung một đột biến gen thụ thể vị giác, khiến vị giác ngọt của chúng không liên kết với các phân tử đường nên không có khả năng cảm nhận vị ngọt. Thay vào đó, vị giác của chúng phản ứng tốt với axit, axit amin như protein và vị đắng. Mèo cũng có sở thích về nhiệt độ riêng biệt đối với thức ăn. Chúng thích thức ăn có nhiệt độ khoảng 38°C, tương tự như nhiệt độ của thịt tươi và thường từ chối thức ăn được làm lạnh hoặc để trong tủ lạnh (điều này báo hiệu cho mèo rằng, "con mồi" đã chết từ lâu và do đó có thể là chất độc hoặc đang phân hủy).

Để hỗ trợ điều hướng và cảm giác, mèo có hàng tá râu có thể di chuyển trên cơ thể, đặc biệt là trên khuôn mặt của chúng. Chúng cung cấp thông tin về độ rộng của các khoảng trống và vị trí của các vật thể trong bóng tối bằng cách chạm trực tiếp vào các vật thể và cảm nhận các luồng không khí; chúng cũng kích hoạt phản xạ chớp mắt để bảo vệ mắt.

Mèo hoang hoạt động cả ngày lẫn đêm, mặc dù chúng có xu hướng hoạt động nhiều hơn một chút vào ban đêm. Thời gian hoạt động của mèo khá linh hoạt và đa dạng, có nghĩa là mèo nhà có thể hoạt động tích cực hơn vào buổi sáng và tối, như một phản ứng để được tương tác nhiều hơn với con người. Mèo bảo tồn năng lượng bằng cách ngủ nhiều hơn hầu hết các loài động vật, đặc biệt là khi chúng trưởng thành. Thời lượng giấc ngủ hàng ngày của mèo khác nhau, thường là 12-16 giờ, trung bình là 13-14 giờ. Một số con mèo có thể ngủ tới 20 giờ. Thuật ngữ "mèo ngủ trưa" để chỉ một giấc ngủ ngắn đề cập đến xu hướng ngủ (rất nhẹ) của mèo trong một khoảng thời gian ngắn."

(Đôi nét về loài mèo, Võ Văn Sự, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, 27/12/2022)

[1] Ở Việt Nam, nghệ thuật, hơn những lĩnh vực khác, là biểu hiện sâu sắc nhất của tâm tính nhân dân. Như ta đã thấy ở sự phát triển văn học, dân tộc này có khiếu thưởng thức cái thanh và cái đẹp, biết biểu lộ một thị hiếu vững vàng và không phải là không sâu sắc về phương diện nghệ thuật. Linh mục Ca-di-e-rơ (Cadiere) viết rằng: các ngôi chùa nhỏ bé của họ, những căn nhà thấp và tối của họ đều được trang trí cẩn thận. Nóc nhà, cột cổng, bình phong đều được trang trí với những màu sắc tươi tắn, nhiều khi sặc sỡ nhưng hài hoà với các màu sắc của phong cảnh, với sự rực rỡ của ánh sáng. Trong nhà, các cây cột được kiên bóng lóng lánh trong màu sắc tự nhiên của nó, hay rực sáng bởi sơn mài và vàng; vách, của, dầm nhà, đồ gỗ được chạm những đường lượn tinh vi, những cành lá nhẹ nhàng, hay được xoi lộng cẩn thận; những món đồ mĩ nghệ nhỏ tinh tế và quý giá, biết tạo một dáng vẻ thẩm mĩ cho những đồ vật thông thường nhất bằng kim loại, gỗ hay tre, tô điểm cho chúng bằng những thú trang trí, biến chúng thành một cái gì đó còn hơn là một đồ dùng. Đặc biệt đồ nữ trang được chế tác với một sự tinh tế và đa dạng vô song. [...]

[2] Người nghệ sĩ không có xu hướng tái hiện chính xác và đầy đủ hiện thực. Họ loại bỏ tính chất nhục dục khỏi các tác phẩm của mình. Họ chẳng nhằm ca ngợi vẻ đẹp mong manh của những hình hài dễ bị hư nát. Đối với họ, người luôn luôn thực hiện công trình của mình trong một không khí siêu phàm, thì tinh thần là tất cả. Họ tìm cách làm toát ra và biểu hiện trong mọi tác phẩm cái tinh thần vô hình của mọi vật.

Một số cây cối và động vật có tính cách tượng trưng: con hạc và con nai thể hiện tuổi thọ, cây tre là đạo đức, cây mận là sức mạnh tinh thần và thể chất, cây cúc thể hiện hạnh phúc, v.v.

[3] Trong tranh dân gian, nghệ thuật được quan niệm là sự cổ vũ lao động, đạo hiếu, đức hạnh. Ở các chùa chiền, ta thấy tái hiện những cảnh tra tấn của âm phủ trong nhiều nhà, người ta treo tranh diễn tả cảnh sinh hoạt của học trò, nhà nông tiều phu và người đánh cá. Những gương con hiếu, tôi trung và bạn chung thuỷ được tái hiện dưới những hình thức cổ truyền.

[4] Người Việt Nam không xử lí tất cả những mô típ này, như linh mục Ca-đi-e-rơ đã nói, với sự tự do của một nghệ sĩ đứng trước hiện thực, có thể nắm được hàng nghìn vẻ của sinh vật, và tận dụng được mọi lợi thế bất ngờ mà sự ngẫu nhiên hoặc việc chú trọng nghiên cứu mang lại cho họ. Tất cả những chủ đề mà họ làm nảy ra từ gỗ hay họ đổ khuôn đúc, đều được cách điệu hóa trong các tư thế, với những động tác ước lệ.

Nhưng những nghệ sĩ có tài đã biết cách, trong những giới hạn đó, tạo cho các mô típ cổ truyền một sức mạnh bên trong và một chiều sâu làm cho tác phẩm của họ trở thành độc đáo.

(Nguyễn Văn Huyên, Văn minh Việt Nam, Đỗ Trọng Quang dịch, NXB Hội nhà văn - Công ti văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, Hà Nội, tr. 303)

"Đâu những hồn thân tự thuở xưa Những hồn quen dãi gió dầm mưa Những hồn chất phác hiền như đất Khoai sắn tình quê rất thiệt thà!

Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời Vẩn vơ theo mãi vòng quanh quẩn Muốn thoát, than ôi, bước chẳng rời

Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi Nhẹ nhàng như con chim cà lơi Say đồng hương nắng vui ca hát Trên chín tầng cao bát ngát trời...

Cho tới chừ đây, tới chừ đây Tôi mơ qua cửa khám bao ngày Tôi thu tất cả trong thầm lặng Như cánh chim buồn nhớ gió mây.

Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!"

(Nhớ đồng, Tố Hữu, SGK Ngữ Văn 11 nâng cao)

Peer pressure is a powerful influence that can shape a young person's decisions, attitudes, and behaviours. It is often (31) _______ as the influence of friends or peers on one's actions, both positively and negatively. Positive peer pressure (32) ______ individuals to adopt healthy habits, like studying hard, volunteering, or engaging in physical activities. On the other hand, negative peer pressure can lead to risky behaviours, such as (33) ______ alcohol or drugs.

The effects of peer pressure vary greatly (34) _______ to resist or give in to it. Building self-confidence and (35) _______ are crucial in navigating peer pressure. Overall, peer pressure is inevitable, but having strong values and a supportive network can help young people make the right choices.

Adolescent boys around the world report the same thing: They enjoy singing and want to get better at it. Yet many boys stop singing during the transition from childhood to adolescence. There is a misconception that boys stop because their voices start to change. Boys don’t actually say that. What they say is, as their voices develop through puberty, they become convinced they are no longer good singers.

Adolescent boys are powerfully influenced by peers, family and teachers. These individuals can provide direction and motivation during a boy’s transition from childhood to adolescence, especially if they are supportive and share his goals. It used to be thought that boys stopped singing because of peer pressure. While this may remain true for some, many boys report the opposite: The support of their peers is what attracts them to singing and keeps them involved, especially in school choirs.

Adolescent boys who sing have unique concerns that must be addressed by teachers or supportive adults. Boys want to know why their voices crack, when they will be able to sing lower pitches and what to expect during the development process. They also want to know they will be protected from embarrassment. Adult role models can describe their own voice change, compare notes with the boy and reinforce that older boys and adult men sing.

Many boys will thrive in a school choir, but others will prefer to sing individually or in self-formed groups with friends. The same dynamic occurs in sports, where some athletes join teams while others focus on individual sports or pickup games. What matters is that the boy is presented with ever-increasing challenges appropriate to his growing level of musical skill. Developing singers have much to learn, such as mastering breath control; understanding how the larynx will grow and change to enlarge their vocal range; coordinating the muscles that will eventually allow for lower (and often louder) pitches; and reading music written in the bass clef. Instead, boys report they are not taught these fundamental components of musical growth, leading them to give up hope of ever being “good singers” again.

Adolescent boys around the world report the same thing: They enjoy singing and want to get better at it. Yet many boys stop singing during the transition from childhood to adolescence. There is a misconception that boys stop because their voices start to change. Boys don’t actually say that. What they say is, as their voices develop through puberty, they become convinced they are no longer good singers.

Adolescent boys are powerfully influenced by peers, family and teachers. These individuals can provide direction and motivation during a boy’s transition from childhood to adolescence, especially if they are supportive and share his goals. It used to be thought that boys stopped singing because of peer pressure. While this may remain true for some, many boys report the opposite: The support of their peers is what attracts them to singing and keeps them involved, especially in school choirs.

Adolescent boys who sing have unique concerns that must be addressed by teachers or supportive adults. Boys want to know why their voices crack, when they will be able to sing lower pitches and what to expect during the development process. They also want to know they will be protected from embarrassment. Adult role models can describe their own voice change, compare notes with the boy and reinforce that older boys and adult men sing.

Many boys will thrive in a school choir, but others will prefer to sing individually or in self-formed groups with friends. The same dynamic occurs in sports, where some athletes join teams while others focus on individual sports or pickup games. What matters is that the boy is presented with ever-increasing challenges appropriate to his growing level of musical skill. Developing singers have much to learn, such as mastering breath control; understanding how the larynx will grow and change to enlarge their vocal range; coordinating the muscles that will eventually allow for lower (and often louder) pitches; and reading music written in the bass clef. Instead, boys report they are not taught these fundamental components of musical growth, leading them to give up hope of ever being “good singers” again.

Adapted from https://theconversation.com/

English teenagers are to receive compulsory cooking lessons in schools. The idea is to encourage healthy eating to combat the country's spiralling obesity rate. It's feared that basic cooking and food preparation skills are being lost as parents turn to pre-prepared convenience foods.

Cooking was once regarded as an integral part of education in England - even if it was mainly aimed at girls. In recent decades cooking has progressively become a peripheral activity in schools. In many cases the schools themselves have given up cooking meals in kitchens on the premises. But the rising level of obesity has led to a rethink about the food that children are given and the skills they should be taught. Ed Balls is the minister in charge of schools. "What I want is for young people to be taught how to do basic, simple recipes like a tomato sauce, a bolognaise, a simple curry, a stir-fry - which they can use then at home and in their later life, experiment with, discover the joy of food, having got the basics under control."

The new lessons are due to start in September but some schools without kitchens will be given longer to adapt. There is also likely to be a shortage of teachers with the right skills, since the trend has been to teach food technology rather than practical cooking. Also the compulsory lessons for hands-on cooking will only be one hour a week for one term. But the well known cookery writer, Pru Leith, believes it will be worth it. "If we'd done this thirty years ago we might not have the crisis we've got now about obesity and lack of knowledge about food and so on. Every child should know how to cook, not just so that they'll be healthy, but because it is a life skill which is a real pleasure and we deny children that pleasure."

The renewed interest in cooking is primarily a response to the level of obesity in Britain which is amongst the highest in Europe, and according to government figures half of all Britons will be obese in 25 years if current trends are not halted.

Adapted from www.bbc.co.uk